Dış Gebelik (Ektopik Gebelik): Belirtiler, Tanı ve Tedavi
Dış gebelik nedir, hangi belirtiler acildir? Beta-hCG ve ultrason ile tanı, metotreksat tedavisi, laparoskopik cerrahi ve sonraki gebelik şansı.
Op. Dr. Sadık Kükrer
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Adana
Dış gebelik (ektopik gebelik), döllenmiş yumurtanın rahim boşluğu dışında, en sık fallop tüpünde yerleşmesidir. Gebeliklerin yaklaşık %1–2'sinde görülür ve ilk trimesterde anneyi tehdit eden kanamaların en önemli nedenidir. Erken tanı konduğunda çoğu zaman tüp korunarak, ilaçla veya küçük kesili kapalı ameliyatla güvenle tedavi edilir.
Acil belirtiler
Gebelik testi pozitifken veya adet gecikmişken aşağıdakilerden biri varsa beklemeden acil servise başvurun:
- Şiddetli veya giderek artan, tek taraflı kasık ağrısı
- Baş dönmesi, bayılma hissi, soğuk terleme
- Omuz ucu ağrısı (karın içi kanamaya bağlı)
- Makata baskı hissi
- Yoğun vajinal kanama
Risk faktörleri
- Önceki dış gebelik
- Tüp ameliyatı, tüp ligasyonu
- Geçirilmiş pelvik enfeksiyon, özellikle klamidya
- Endometriozis
- Tüp bebek ve yardımcı üreme teknikleri
- Sigara kullanımı
- Rahim içi araç varken gebe kalma
Tanı
Tanı; kanda beta-hCG düzeyinin 48 saat arayla izlenmesi ve transvajinal ultrason ile konur. Normal gebelikte beta-hCG belirli bir hızla yükselir ve belirli bir düzeyin üstünde rahim içinde gebelik kesesi görülür. Kesenin rahim içinde görülmemesi, tüp bölgesinde kitle veya karın içinde serbest sıvı dış gebeliği düşündürür. Kesin yer belirlenemiyorsa yakın takip yapılır. Ayrıntılar için gebelik testi ve gebelikte kanama yazılarına bakabilirsiniz.
Tedavi seçenekleri
- Bekleyerek izlem: beta-hCG düzeyi düşük ve kendiliğinden azalan, belirtisiz seçilmiş olgularda.
- Metotreksat: stabil, kanama bulgusu olmayan, küçük kitleli olgularda tüpü koruyan ilaç tedavisi; beta-hCG sıfırlanana kadar izlem gerekir.
- Laparoskopik cerrahi: iç kanama, yırtılma şüphesi, yüksek beta-hCG veya ilaca yanıtsızlıkta; tüp korunarak gebelik dokusu çıkarılır ya da tüp alınır. Laparoskopi hızlı iyileşme sağlar.
Tedaviden sonra
Kan grubu Rh negatif olan kadınlara anti-D iğnesi yapılır. Metotreksat sonrası yeni gebelik için genellikle en az 3 ay beklenmesi önerilir. Sonraki gebelikte test pozitif olur olmaz erken ultrason ile gebeliğin rahim içinde olduğu doğrulanmalıdır. Kayıp yaşamanın duygusal yükü göz ardı edilmemeli, gerektiğinde destek alınmalıdır.
Op. Dr. Sadık Kükrer, Adana'da dış gebeliğin tanısı, ilaç tedavisi ve laparoskopik cerrahisi konusunda hizmet vermektedir.
Sıkça sorulan sorular
Dış gebelik nedir?+
Döllenmiş yumurtanın rahim iç zarı yerine başka bir yere, büyük çoğunlukla fallop tüpüne yerleşmesidir. Daha nadiren yumurtalık, rahim ağzı, sezaryen skarı veya karın boşluğunda görülür. Bu gebelikler sağlıklı biçimde gelişemez ve tedavi edilmezse tüp yırtılarak iç kanamaya yol açabilir.
Belirtileri nelerdir?+
Adet gecikmesi veya pozitif gebelik testiyle birlikte tek taraflı ya da yaygın kasık ağrısı ve lekelenme tarzında kanama en sık belirtilerdir. Şiddetli karın ağrısı, baş dönmesi, bayılma, omuz ucu ağrısı ve makata baskı hissi iç kanamayı düşündürür ve acil başvuru gerektirir.
Kimler risk altındadır?+
Önceki dış gebelik, tüp ameliyatı veya tüp ligasyonu, geçirilmiş pelvik enfeksiyon (özellikle klamidya), endometriozis, tüp bebek tedavisi, sigara kullanımı ve rahim içi araç varken gebe kalma riski artırır. Ancak dış gebeliklerin yaklaşık yarısında belirgin bir risk faktörü yoktur.
Nasıl tanı konur?+
Kanda beta-hCG düzeyi ölçülür ve 48 saat arayla tekrarlanır. Transvajinal ultrasonda rahim içinde gebelik kesesi görülmemesi, tüp bölgesinde kitle veya karın içinde sıvı saptanması tanıyı destekler. Bazen kesin tanı için birkaç kez ölçüm ve ultrason gerekir; bu dönemde 'yeri belirlenemeyen gebelik' olarak yakın takip yapılır.
Metotreksat tedavisi kimlere uygundur?+
Hemodinamisi stabil, iç kanama bulgusu olmayan, beta-hCG düzeyi görece düşük ve ultrasonda küçük kitle saptanan kadınlarda metotreksat iğnesi ile tüp korunarak tedavi mümkündür. Tedavi sonrası beta-hCG sıfırlanana kadar düzenli izlenir; bu dönemde alkol, folik asit içeren vitaminler ve cinsel ilişkiden kaçınılır.
Ne zaman ameliyat gerekir?+
İç kanama, tüp yırtılması şüphesi, yüksek beta-hCG düzeyi, ultrasonda bebek kalp atımı görülmesi veya ilaç tedavisine yanıtsızlıkta laparoskopik cerrahi uygulanır. Tüp durumuna göre yalnızca gebelik dokusu çıkarılır (salpingostomi) ya da tüp alınır (salpenjektomi).
Dış gebelikten sonra tekrar gebe kalabilir miyim?+
Evet. Tek tüpü alınan kadınların büyük çoğunluğu diğer tüp aracılığıyla kendiliğinden gebe kalabilir. Sonraki gebelikte tekrar dış gebelik riski biraz arttığından, gebelik testi pozitif olur olmaz erken ultrason ile gebeliğin yeri doğrulanmalıdır.
Muayene randevusu almak ister misiniz?
Adana'da gebelik takibi, kadın hastalıkları ve jinekolojik cerrahi için Op. Dr. Sadık Kükrer'e ulaşın.
İletişim bilgileri