Miyom (Uterin Fibroid): Belirtileri, Tanısı ve Tedavi Seçenekleri

Miyomlar (uterin fibroidler), rahmin kas tabakasından köken alan iyi huylu tümörlerdir. Üreme çağındaki kadınların yaklaşık %70'inde, 50 yaşına gelen kadınların ise büyük çoğunluğunda görülür. Boyutları birkaç milimetreden 20 santimetreye kadar değişebilir; sayıları tek veya çok sayıda olabilir. Miyomların büyük bir kısmı belirtisiz seyreder ve rutin muayenede tesadüfen saptanır.

Miyom nedir?

Rahmin kas tabakası olan miyometriumdan gelişen; östrojen ve progesterona duyarlı, iyi huylu düz kas tümörleridir. Tıbbi adı leiomyom veya uterin fibroid'dir. Menopoz sonrası hormon seviyeleri düştüğünde miyomlar genellikle küçülür. Kötü huylu (kanserli) dönüşüm oldukça nadirdir (%0.1'in altında).

Miyom çeşitleri (yerleşim yerine göre)

Miyomların belirtileri, boyutlarından çok rahim içindeki yerleşim yerine bağlıdır:

• Submüköz miyom: Rahim iç boşluğuna doğru büyür; küçük boyutta bile yoğun kanama ve kısırlığa yol açabilir.
• İntramural miyom: Rahim duvarının içinde, kas tabakasında yerleşir. En sık görülen tiptir.
• Subseröz miyom: Rahmin dış yüzeyinden dışa doğru büyür; komşu organlara bası yapabilir.
• Saplı (pedinküllü) miyom: Bir sap aracılığıyla rahme tutunur; sap etrafında dönerse (torsiyon) ani şiddetli ağrı yapabilir.
• Servikal miyom: Rahim ağzında yerleşen nadir tiptir.

Nedenleri ve risk faktörleri

Miyomların kesin nedeni bilinmemektedir. Hormonal, genetik ve büyüme faktörlerinin birlikte rol oynadığı düşünülür. Riski artıran başlıca faktörler:

• 30 yaş üstü olmak (menopoza kadar risk artar)
• Ailede miyom öyküsü (anne veya kız kardeşte)
• Erken menarş (12 yaşından önce ilk adet)
• Doğum yapmamış olmak
• Obezite, yüksek tansiyon
• Alkol tüketimi ve D vitamini eksikliği

Miyom belirtileri

Miyomların yaklaşık yarısı belirtisizdir. Belirti verenlerde en sık şikayetler şunlardır:

1. Yoğun ve uzun süren adet kanaması

En sık başvuru nedenidir. Adet süresinin 7 günden uzun sürmesi, pıhtılı kanama, saatte bir ped değiştirme gereksinimi ve kansızlığa (anemi) yol açabilecek düzeyde kanama tipiktir. Özellikle submüköz miyomlar bu tabloyu oluşturur.

2. Kasık ağrısı ve baskı hissi

Büyük miyomlar karın alt kısmında dolgunluk, baskı ve künt ağrı yaratabilir. Saplı bir miyomun dönmesi durumunda ani şiddetli ağrı ortaya çıkar ve acil değerlendirme gerekir.

3. Sık idrara çıkma veya kabızlık

Mesaneye bası yapan ön yerleşimli miyomlar sık idrara çıkma ve idrar tutamama hissine; bağırsağa bası yapan arka yerleşimli miyomlar kabızlık ve rektal baskıya neden olabilir.

4. Cinsel ilişkide ağrı ve bel ağrısı

Rahim ağzına yakın veya derin yerleşimli miyomlar ilişki sırasında ağrıya, geniş miyomlar ise bel ve kalçalara yayılan ağrıya yol açabilir.

5. Kısırlık ve tekrarlayan gebelik kayıpları

Rahim iç boşluğunu bozan submüköz miyomlar ve büyük intramural miyomlar embriyonun tutunmasını engelleyebilir. Miyomlar ayrıca erken doğum, plasenta yerleşim bozuklukları ve sezaryen ihtiyacını artırabilir.

6. Karında büyüme ve şişkinlik

Çok büyük miyomlarda karın hacminde belirgin artış, palpe edilebilir kitle ve gebelik izlenimi veren şişkinlik görülebilir.

Tanı nasıl konur?

• Pelvik muayene: Büyümüş, düzensiz konturlu rahim ele gelebilir.
• Transvajinal ultrason: Miyomların sayısı, boyutu ve yerleşim yerini belirlemede ilk tercih edilen yöntemdir; oldukça yüksek duyarlılıkla tanı koyar.
• Salin infüzyon sonohisterografi (SIS): Rahim içine serum verilerek yapılan ultrasondur; submüköz miyomların değerlendirilmesinde önemlidir.
• Histeroskopi: İnce bir kamera ile rahim içi doğrudan görüntülenir; hem tanı hem tedavi imkânı sunar.
• MR görüntüleme: Çok sayıda ve büyük miyomlarda, cerrahi öncesi haritalama ve adenomyozisten ayrımda kullanılır.
• Tam kan sayımı: Yoğun kanamaya bağlı demir eksikliği anemisini gösterir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi kararı; hastanın yaşı, gebelik isteği, belirtilerin şiddeti, miyomların sayısı, boyutu ve yerleşim yerine göre bireysel olarak verilir. Belirtisi olmayan küçük miyomlar çoğunlukla düzenli takip ile izlenir.

1. Takip (izlem)

Belirti vermeyen, 4–5 cm'den küçük miyomlar 6–12 aylık aralıklarla ultrasonla takip edilir. Hızlı büyüme veya belirti gelişimi durumunda tedavi planlanır.

2. İlaç tedavisi

• NSAİİ ve traneksamik asit: Adet kanamasını azaltır, ağrıyı hafifletir.
• Kombine oral kontraseptifler: Kanama düzenini iyileştirebilir; miyomu küçültmez.
• Hormonal rahim içi araç (LNG-RİA): Yoğun kanamayı belirgin azaltır; rahim boşluğu uygun olan olgularda tercih edilir.
• GnRH analog/antagonistleri: Miyomları geçici olarak küçültür; cerrahi öncesi hazırlıkta veya menopoza yakın hastalarda kullanılır. Uzun süreli kullanımda add-back tedavi gerekir.

3. Histeroskopik miyomektomi

Rahim içine bakan (submüköz) miyomların çıkarılmasında altın standarttır. Rahim ağzından girilerek yapılır, karına kesi yapılmaz. Ameliyat sonrası aynı gün taburculuk ve hızlı iyileşme mümkündür; doğurganlık üzerinde olumlu etkisi vardır.

4. Laparoskopik miyomektomi

İntramural ve subseröz miyomlarda tercih edilen kapalı yöntemdir. Karın duvarına 3–4 küçük kesi (0.5–1 cm) yapılarak miyomlar çıkarılır; rahim korunur. Avantajları:

• Daha az ağrı ve kan kaybı
• Kısa hastanede kalış (genellikle 1 gece)
• Hızlı iyileşme ve minimal kozmetik iz
• Gebelik isteyen kadınlar için doğurganlığın korunması

5. Açık (abdominal) miyomektomi

Çok sayıda, çok büyük veya derin yerleşimli miyomlarda açık cerrahi gerekebilir. Rahim korunur; gebelik planı olan kadınlarda tercih edilebilir.

6. Histerektomi (rahmin alınması)

Gebelik planı olmayan, ilaç ve miyomektomiye yanıt vermeyen, çok sayıda ve büyük miyomu bulunan hastalarda kesin çözümdür. Laparoskopik veya vajinal yolla yapılabilir; miyomların tekrar etme olasılığını ortadan kaldırır.

7. Uterin arter embolizasyonu (UAE)

Miyomu besleyen damarların girişimsel radyoloji ile tıkanması yöntemidir. Cerrahiye uygun olmayan veya cerrahi istemeyen hastalarda alternatiftir; gebelik planlayanlarda önerilmez.

Miyom ve gebelik

Çoğu miyomlu kadın sorunsuz gebe kalır ve doğum yapar. Ancak miyomların yerleşim yeri ve boyutuna göre şu riskler artabilir: düşük, erken doğum, plasenta yerleşim bozuklukları, doğumun ilerlememesi ve sezaryen ihtiyacı. Gebelik planlayan, submüköz veya büyük intramural miyomu bulunan kadınlarda gebelik öncesi miyomektomi düşünülebilir.

Hangi durumlarda hemen başvurulmalı?

• Ani başlayan şiddetli kasık ağrısı (saplı miyom torsiyonu olabilir)
• Bayılma hissi veya güçsüzlükle birlikte yoğun kanama
• Ateş, kötü kokulu akıntı ile birlikte ağrı
• Hızla büyüyen karın ve idrar yapamama

Adana'da miyom tedavisi

Miyom tedavisinde amaç, yalnızca miyomu çıkarmak değil; hastanın yaşı, gebelik planı ve yaşam kalitesi hedefleriyle uyumlu, doğru yöntemi seçmektir. Op. Dr. Sadık Kükrer, Adana'da miyom tanı ve tedavisinde histeroskopik ve laparoskopik cerrahi deneyimi ile rahmin korunmasına yönelik bireysel bir plan sunar. Yoğun adet kanaması, kasık ağrısı veya gebelik güçlüğü yaşıyorsanız değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz.