Smear Testi ve HPV Taraması: Ne Zaman Yapılır, Sonuçlar Ne Anlama Gelir?
Rahim ağzı kanseri taraması: smear ve HPV testi kaç yaşında, hangi aralıkla yapılır? ASCUS, LSIL, HSIL ve HPV pozitif sonuçları, kolposkopi ve tedavi.
Op. Dr. Sadık Kükrer
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Adana
Rahim ağzı (serviks) kanseri, düzenli taramayla önlenebilen birkaç kanserden biridir. Kanserlerin neredeyse tamamı kalıcı yüksek riskli HPV (insan papilloma virüsü) enfeksiyonuna bağlıdır ve hücrelerin kansere dönüşmesi genellikle yıllar alır. Smear testi ve HPV testi bu süreçte kanser öncesi değişiklikleri erken yakalamayı sağlar.
Smear ve HPV testi arasındaki fark
- Smear (sitoloji): rahim ağzı hücrelerinde anormal değişiklik olup olmadığını gösterir.
- HPV testi: kansere yol açabilen yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını saptar; HPV 16 ve 18 ayrıca bildirilebilir.
- İki test aynı örnekten çalışılabilir. HPV testi, tek başına smeara göre daha duyarlıdır ve negatif sonuç uzun süreli güvence sağlar.
Kimler, ne sıklıkla taranmalı?
Türkiye'de Sağlık Bakanlığı ulusal tarama programı 30–65 yaş arası kadınlara 5 yılda bir HPV testi ve smear önerir; bu tarama KETEM'lerde ve aile hekimliklerinde ücretsizdir. Uluslararası rehberler 21–25 yaşta başlayan taramayı tanımlar. HIV pozitif, organ nakli olmuş veya bağışıklığı baskılanmış kadınlarda daha sık tarama gerekir. Rahim ağzı da alınmış ve öncesinde anormal sonuç öyküsü olmayan kadınlarda tarama sonlandırılabilir.
Teste hazırlık
- Adet döneminin dışında, tercihen adetin bitiminden birkaç gün sonra yaptırın.
- Testten önceki 48 saat cinsel ilişki, vajinal duş, vajinal ilaç ve kayganlaştırıcıdan kaçının.
- Gebelikte de smear güvenle alınabilir.
Sonuçlar ne anlama gelir?
- HPV negatif, smear normal: 5 yıl sonra tekrar tarama.
- HPV pozitif (16/18 dışı), smear normal: genellikle 1 yıl sonra tekrar test; çoğu enfeksiyon bu sürede temizlenir.
- HPV 16 veya 18 pozitif: smear normal olsa bile kolposkopi önerilir.
- ASCUS / LSIL: HPV durumuna göre takip veya kolposkopi.
- ASC-H / HSIL / AGC: kolposkopi ve biyopsi; gerekirse tedavi.
Kolposkopi ve tedavi
Kolposkopide rahim ağzı büyütülerek incelenir, asetik asit ile belirginleşen anormal alanlardan küçük biyopsiler alınır. Yüksek dereceli kanser öncesi lezyon (CIN 2–3) saptanırsa, anormal dokunun lokal anestezi altında ince bir tel halka ile çıkarıldığı LEEP / konizasyon uygulanır. Bu işlem rahmi korur; sonrasında HPV testi ile takip sürdürülür.
Korunma
Düzenli tarama, HPV aşısı, prezervatif kullanımı ve sigarayı bırakmak rahim ağzı kanseri riskini belirgin biçimde azaltır. Aşı olmuş kadınlar da taramaya devam etmelidir. Anormal kanama, özellikle cinsel ilişki sonrası kanama, tarama zamanını beklemeden değerlendirilmelidir.
Op. Dr. Sadık Kükrer, Adana'da rahim ağzı kanseri taraması, kolposkopi ve takip hizmeti vermektedir.
Sıkça sorulan sorular
Smear testi nedir?+
Rahim ağzından (serviks) yumuşak bir fırça ile hücre örneği alınarak mikroskop altında incelenmesidir. Kanser öncesi hücre değişikliklerini saptar. Aynı örnekten HPV testi de çalışılabilir. İşlem birkaç dakika sürer ve genellikle ağrısızdır.
Smear ve HPV testi kaç yaşında, ne sıklıkla yapılmalı?+
Türkiye'de Sağlık Bakanlığı programı 30–65 yaş arası kadınlara 5 yılda bir HPV testi ve smear önerir; KETEM'lerde ve aile hekimliklerinde ücretsizdir. Uluslararası rehberler 21–25 yaşta smear ile başlayıp 25–30 yaştan sonra 5 yılda bir HPV temelli taramayı önerir. Bağışıklığı baskılanmış kadınlarda daha sık tarama gerekir.
Test öncesi nelere dikkat etmeliyim?+
Adet döneminin dışında yaptırmanız önerilir. Testten önceki 48 saat içinde cinsel ilişki, vajinal duş, vajinal ilaç veya kayganlaştırıcı kullanımından kaçınmak sonucun güvenilirliğini artırır.
HPV pozitif çıktı, kanser miyim?+
Hayır. HPV çok yaygın bir enfeksiyondur ve cinsel olarak aktif kişilerin çoğu hayatlarının bir döneminde karşılaşır. Enfeksiyonların büyük çoğunluğu 1–2 yıl içinde bağışıklık sistemi tarafından temizlenir. Önemli olan yüksek riskli tiplerin uzun süre kalıcı olmasıdır; bu nedenle sonuç tipine ve smear bulgusuna göre takip planlanır.
ASCUS, LSIL, HSIL ne anlama gelir?+
ASCUS önemi belirsiz atipik hücreler, LSIL düşük dereceli hücre değişiklikleri, HSIL ise yüksek dereceli kanser öncesi değişiklikler anlamına gelir. ASCUS ve LSIL çoğunlukla HPV durumuna göre takip veya kolposkopi ile değerlendirilir; HSIL'de kolposkopi ve gerektiğinde tedavi önerilir.
Kolposkopi nedir, ağrılı mıdır?+
Rahim ağzının özel bir büyüteçle incelenmesidir. Asetik asit uygulanarak anormal alanlar belirlenir ve gerekirse küçük biyopsiler alınır. Muayene smear gibi yapılır, 10–15 dakika sürer; biyopsi sırasında kısa süreli kramp hissedilebilir.
HPV aşısı olduysam tarama yaptırmam gerekir mi?+
Evet. Aşı en sık kanser yapan HPV tiplerine karşı güçlü koruma sağlar, ancak tüm tipleri kapsamaz. Aşılı kadınlar da yaşlarına uygun taramaya devam etmelidir.
Muayene randevusu almak ister misiniz?
Adana'da gebelik takibi, kadın hastalıkları ve jinekolojik cerrahi için Op. Dr. Sadık Kükrer'e ulaşın.
İletişim bilgileri