Anormal Rahim Kanaması ve Adet Düzensizliği: Nedenleri ve Tedavisi
Ara kanama, aşırı adet kanaması ve düzensiz adet: normal adetin sınırları, PALM-COEIN nedenleri, tanı yöntemleri, ilaç ve histeroskopik tedavi seçenekleri.
Op. Dr. Sadık Kükrer
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Adana
Anormal rahim kanaması, adet sıklığı, süresi, düzeni veya miktarı normal sınırların dışına çıkan ya da adetler arasında görülen kanamaları kapsar. Üreme çağındaki kadınların yaklaşık üçte biri hayatının bir döneminde bu sorunu yaşar. Çoğu neden iyi huyludur ve tedavi edilebilir; ancak doğru tanı için sistematik değerlendirme gerekir.
Normal adetin sınırları
- Döngü uzunluğu: 24–38 gün
- Kanama süresi: 8 günden kısa
- Döngüler arası değişkenlik: genellikle 7–9 günden az
- Miktar: günlük yaşamı ve iş gücünü etkilemeyen düzeyde
Nedenler: PALM-COEIN sınıflaması
Uluslararası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu (FIGO) nedenleri iki gruba ayırır:
- Yapısal (PALM): endometrial polip, adenomyozis, miyom, kanser öncesi değişiklik (hiperplazi) ve kanser.
- Yapısal olmayan (COEIN): pıhtılaşma bozuklukları, yumurtlama bozuklukları (PCOS, tiroid, prolaktin yüksekliği, aşırı kilo değişimi, stres), endometriyal nedenler, ilaç ve spiral gibi tıbbi nedenler ve henüz sınıflanmamış diğer nedenler.
Yaşa göre sık nedenler
- Ergenlik: yumurtlama sisteminin olgunlaşmaması, pıhtılaşma bozuklukları.
- Üreme çağı: gebelik ve gebelik komplikasyonları, polip, miyom, PCOS, hormonal ilaçlar.
- Menopoz geçişi: düzensiz yumurtlama, polip, miyom, endometrial hiperplazi.
- Menopoz sonrası: atrofi, polip; endometrium kanseri mutlaka dışlanmalıdır.
Tanı yöntemleri
Değerlendirme gebelik testi ile başlar. Ayrıntılı öykü ve muayeneyi transvajinal ultrason, tam kan sayımı ve ferritin izler; gerektiğinde tiroid, prolaktin ve pıhtılaşma testleri eklenir. Rahim zarından örnek alınması (endometrial biyopsi) 45 yaş üstü, obezite veya PCOS gibi risk faktörü bulunan ve tedaviye yanıt vermeyen kadınlarda önerilir. Rahim içi polip veya miyom şüphesinde histeroskopi hem tanı hem tedavi sağlar.
Tedavi seçenekleri
- Hormonsuz ilaçlar: traneksamik asit ve steroid olmayan ağrı kesiciler kanama miktarını azaltır.
- Hormonal tedavi: kombine doğum kontrol hapları, progesteron ve kanamayı %90'a varan oranda azaltan hormonlu rahim içi araç.
- Histeroskopik cerrahi: polip ve rahim içi miyomların kesisiz çıkarılması.
- Endometrial ablasyon veya histerektomi: çocuk isteği olmayan ve diğer tedavilere yanıt vermeyen seçilmiş kadınlarda.
- Demir eksikliği varsa demir tedavisi eklenir.
Ne zaman acil başvurmalı?
Bir saatte bir veya daha sık ped değiştirmeyi gerektiren kanama, baş dönmesi veya bayılma hissi, gebelik olasılığı varken kanama ve şiddetli kasık ağrısı acil değerlendirme gerektirir. Gebelikteki kanamalar için gebelikte kanama yazısına bakabilirsiniz.
Op. Dr. Sadık Kükrer, Adana'da anormal rahim kanamasının tanısı ve histeroskopik tedavisi konusunda hizmet vermektedir.
Sıkça sorulan sorular
Hangi kanama anormaldir?+
Adet aralığının 24 günden kısa veya 38 günden uzun olması, kanamanın 8 günden uzun sürmesi, döngüler arasında 7–9 günden fazla değişkenlik, adetler arası veya cinsel ilişki sonrası kanama, saatlik ped değiştirmeyi gerektiren ya da büyük pıhtılı kanama ve menopoz sonrası her türlü kanama anormal kabul edilir.
Anormal rahim kanamasının en sık nedenleri nelerdir?+
Uluslararası PALM-COEIN sınıflamasına göre yapısal nedenler polip, adenomyozis, miyom ve kanser öncesi değişiklikler veya kanserdir. Yapısal olmayan nedenler ise pıhtılaşma bozuklukları, yumurtlama bozuklukları (PCOS, tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği, stres), rahim iç zarına ait nedenler, ilaçlar ve spiral gibi tıbbi nedenlerdir.
Hangi tetkikler yapılır?+
Önce gebelik olasılığı dışlanır. Jinekolojik muayene, transvajinal ultrason, tam kan sayımı ve demir depoları, gerekirse tiroid, prolaktin ve pıhtılaşma testleri yapılır. 45 yaş üstü, risk faktörü olan veya tedaviye yanıt vermeyen kadınlarda endometrial biyopsi; polip ya da rahim içi miyom şüphesinde histeroskopi önerilir.
Aşırı adet kanaması kansızlık yapar mı?+
Evet. Uzun süreli yoğun kanama demir eksikliği anemisinin en sık nedenlerinden biridir; halsizlik, çarpıntı, saç dökülmesi ve konsantrasyon güçlüğüne yol açabilir. Tedaviye demir desteği eklenir.
Tedavi seçenekleri nelerdir?+
Nedene göre değişir. Hormonsuz seçenekler arasında traneksamik asit ve steroid olmayan ağrı kesiciler, hormonal seçenekler arasında doğum kontrol hapları, progesteron ve hormonlu rahim içi araç (levonorgestrel salınımlı spiral) bulunur. Polip ve rahim içi miyomlar histeroskopiyle çıkarılır. Tedaviye yanıt vermeyen olgularda endometrial ablasyon veya histerektomi değerlendirilebilir.
Menopoz sonrası kanama tehlikeli midir?+
Menopoz sonrası kanamaların çoğu rahim iç zarı incelmesi veya polip gibi iyi huylu nedenlere bağlıdır; ancak endometrium kanserinin en önemli belirtisi olduğu için her menopoz sonrası kanama ultrason ve gerekirse biyopsiyle değerlendirilmelidir.
Ne zaman hemen doktora başvurmalıyım?+
Bir saatte bir veya daha sık ped değiştirmeyi gerektiren kanama, baş dönmesi ve bayılma hissi, gebelik olasılığı varken kanama ve şiddetli kasık ağrısı acil değerlendirme gerektirir.
Muayene randevusu almak ister misiniz?
Adana'da gebelik takibi, kadın hastalıkları ve jinekolojik cerrahi için Op. Dr. Sadık Kükrer'e ulaşın.
İletişim bilgileri